Wszystko na sprzedaż? Pułapki i manowce konsumpcjonizmu

Bogdan Mróz

Streszczenie


Konsumenci XXI wieku żyją pod silną presją wzorców globalnej, kosmopolitycznej kultury konsumpcyjnej. Zanikają regionalne odrębności, specyfika i wielobarwność kultur lokalnych. Charakterystycznym wyróżnikiem współczesnych społeczeństw, zwłaszcza w krajach rozwiniętych gospodarczo, jest ekspansja konsumpcjonizmu oraz komercjalizacja i marketyzacja różnych sfer życia człowieka, począwszy od narodzin i wczesnego dzieciństwa, a skończywszy na późnej starości.

W artykule zostaną zasygnalizowane wątki związane z wkraczaniem reguł gry rynkowej do sfer życia dotychczas opierających się komercjalizacji lub poddanych jej w niewielkim stopniu. Podjęta zostanie również próba wskazania konsekwencji ekonomicznych, społecznych, kulturowych i psychologicznych upowszechniania się wzorców ekspansywnego konsumpcjonizmu oraz postępującej komercjalizacji różnych sfer życia współczesnego człowieka. Omawiane zjawiska stwarzają nowe wyzwania dla nauki oraz pole do inspirujących dociekań i analiz wymagających podejmowania interdyscyplinarnych badań i projektów badawczych.


Słowa kluczowe


konsument, społeczeństwo konsumpcyjne, kultura konsumpcyjna, konsumpcjonizm, komercjalizacja

Pełny tekst

PDF

Literatura


Aldridge, A. (2006). Konsumpcja. Warszawa: Sic!

Barber, B.R. (2007). Skonsumowani. Jak rynek psuje dzieci, infantylizuje dorosłych i połyka obywateli. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza S.A.

Baudrillard, J. (2005). Symulakry i symulacja. Warszawa: Sic!

Baudrillard, J. (2006). Społeczeństwo konsumpcyjne, jego mity i struktury. Warszawa: Sic!

Bauman, Z. (1996). Etyka ponowoczesna. Warszawa: PWN.

Bauman, Z. (2000). Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika. Warszawa: PIW.

Bauman, Z. (2006). Praca, konsumpcjonizm i nowi ubodzy. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Bauman, Z. (2007). Karta kredytowa. Rzecz o finansowej niepłynności w epoce płynnej nowoczesności. W: W. Godzic, M. Żakowski (red.), Gadżety popkultury. Społeczne życie przedmiotów. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Bauman, Z. (2009). Konsumowanie życia. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Becker, G. (1990). Ekonomiczna teoria zachowań ludzkich. Warszawa: PWN.

Bylok, F. (2011). Konsumeryzm jako ideologia współczesnych konsumentów. Studia i Materiały Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Wiedzą, 51, 67–78.

Bylok, F. (2013). Konsumpcja, konsument i społeczeństwo konsumpcyjne we współczesnym świecie. Katowice: Śląsk.

Bywalec, C. (2009). Nowe wyzwania i wymiary konsumpcji we współczesnym świecie. Handel Wewnętrzny, 3, 1–10.

Cebula, M., Perchla-Włosik, A. (2014). Młodzi konsumenci wobec wyzwań współczesnej konsumpcji w perspektywie rynku mody i teorii socjokulturowych. Handel Wewnętrzny, 4, 43–54.

De Graaf, J., Wann, D., Nylor, R.H. (2010). Affluenza. The All-Consuming Epidemic. San Francisco: Berret-Koehler Publishers.

Falkowski, A., Tyszka, T. (2009). Psychologia zachowań konsumenckich. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Fromm, E. (2007). Ucieczka od wolności. Warszawa: Czytelnik.

Fromm, E. (2011). Patologia normalności. Przyczynek do nauki o człowieku. Kraków: vis-à-vis.

Fromm, E. (2012). Mieć czy być. Poznań: Rebis.

Gabriel, Y., Lang, T. (2008). New Faces and New Masks of Today’s Consumer. Journal of Consumer Culture, 8, 321–340.

Gąsiorowska, A. (2014). Psychologiczne znaczenie pieniędzy. Dlaczego pieniądze powodują koncentrację na sobie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gietka, E. (2014). Był sobie człowiek. Polityka, 5 sierpnia.

Godzic, W., Żakowski, M. (2007). Gadżety popkultury. Społeczne życie przedmiotów. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Goffman, E. (1981). Człowiek w teatrze życia codziennego. Warszawa: PIW.

Górnik-Durose, M., Janiec, K. (2010). Merkantylizm psychiczny, struktura celów życiowych a poczucie dobrostanu psychologicznego. W: A.M. Zawadzka, M. Górnik-Durose (red.), Życie w konsumpcji, konsumpcja w życiu. Psychologiczne ścieżki współzależności (s. 142–160). Sopot: GWP.

Heath, J., Potter, A. (2010). Bunt na sprzedaż. Dlaczego kultury nie da się zagłuszyć. Warszawa: Muza.

Hostyński, L. (2006). Wartości w świecie konsumpcji. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.

Jach, Ł. (2012). Poczucie dobrostanu psychicznego studentów w kontekście posiadanych zasobów finansowych i społecznych. Psychologia Ekonomiczna, 1, 58–76.

Jachnis, A. (2007). Psychologia konsumenta. Psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania zachowań konsumenckich. Bydgoszcz–Warszawa: Oficyna Wydawnicza Branta.

Jackson, T. (2011). Prosperity without Growth. Economics for a Finite Planet. London: Routledge.

Kashdan, T., Biswas-Diener, R. (2014). The Upside of Your Dark Side. Why Being Your Whole Self – Not Just Your “Good” Self – Drives Success and Fulfillment. Hudson Street Press.

Kasser, T. (2002). The High Price of Materialism. Cambridge, MA, London: MIT Press.

Kula, M. (2014). Trzeba mieć pieniądze. Wykłady z socjologii historycznej. Warszawa: Muzeum Historii polskiego Ruchu Ludowego, Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW.

Linn, S. (2004). Consuming Kids. The Hostile Takeover of Childhood. New York: New Press.

Lisowska-Magdziarz, M. (2000). Bunt na sprzedaż. Przemysł muzyczny – reklama – semiotyka. Kraków: Uniwersytet Jagielloński.

Llosa, M.V. (2012). La civilización del espectáculo. Madrid: Alfaguara.

Luttwak, E. (2000). Turbokapitalizm. Zwycięzcy i przegrani światowej gospodarki. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.

Maciejewski, G. (2014). Zachowania konsumentów w dobie postmodernizmu. Marketing i Rynek, 6, 1129–1135.

Maison, D. (2013). Polak w świecie finansów. O psychologicznych uwarunkowaniach zachowań ekonomicznych Polaków. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Midgley, C. (2015). Uzależniliśmy się od komfortu. To nas uczyni nieszczęśliwymi. Polska – The Times, 16–18 stycznia.

Mróz, B. (2009). Consumo ergo sum? Rola konsumpcjonizmu we współczesnych społeczeństwach. W: B. Mróz (red.), Oblicza konsumpcjonizmu. Warszawa: Oficyna Wydawnicza, Szkoła Główna Handlowa.

Mróz, B. (2013). Konsument w globalnej gospodarce. Trzy perspektywy. Warszawa: Oficyna Wydawnicza, Szkoła Główna Handlowa.

Ortega y Gasset, J. (1982). Bunt mas i inne pisma socjologiczne. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Oz, A. (2000). Zjadacze gadżetów. Wywiad przeprowadzony przez M. Cichego. Gazeta Wyborcza, 2 lipca.

Packard, V. (1957). The Hidden Persuaders. London: Penguin Books.

Pistelok, P. (2014). Współczesne tendencje w kulturze i życiu codziennym. Perspektywa socjologiczna. Młoda Humanistyka.com, 1, 1–14.

Rifkin, J. (2003). Wiek dostępu. Nowa kultura hiperkapitalizmu, w której płaci się za każdą chwilę życia. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.

Ritzer, G. (2001). Magiczny świat konsumpcji. Warszawa: Muza.

Romaniszyn, K. (2011). O sile konsumpcjonizmu. W: K. Romaniszyn (red.), Nowa droga do zniewolenia. O życiu w społeczeństwie konsumpcyjnym. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Schorr, J.B. (1998). The Overspent American. Upscaling, Downshifting, and the New Consumer. New York: Harper-Collins.

Schwartz, B. (2004). The Tyranny of Choice. Scientific American, April.

Sikora, T. (2010). Komodyfikacja cielesności w erze późnonowoczesnej. W: A. Brytek-Matera (red.), Ciało w dobie współczesności. Warszawa: Difin.

Skidelsky, R., Skidelsky, E. (2012). How Much Is Enough? Money and Good Life. London: Allen Lane.

Stasiuk, K., Maison, D. (2014). Psychologia konsumenta. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sztompka, P. (2012). Socjologia. Analiza społeczeństwa. Kraków: Znak.

Szulc, A. (2015). Niemowlak z pewnego źródła. Newsweek, 12–18 stycznia.

Wasilik, K. (2014). Trendy w zachowaniach współczesnych konsumentów – konsumpcjonizm a konsumpcja zrównoważona. Konsumpcja i Rozwój, 1, 66–74.

Wątroba, W. (2009). Społeczeństwo konsumpcyjne. Wrocław: Uniwersytet Ekonomiczny.

Zalega, T. (2012). Konsumpcja. Determinanty, teorie, modele. Warszawa: PWE.

Zaleśkiewicz, T. (2013). Psychologia ekonomiczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Zawadzka, A.M. (2014). Wartości, cele i dobrostan w kulturze konsumpcji. W: A.M. Zawadzka, M. Niesiobędzka, D. Godlewska-Werner, Kultura konsumpcji – wartości, cele, dobrostan. Psychologiczne aspekty zjawiska (s. 10–30). Warszawa: Wydawnictwo Liberi Libri.




DOI: https://doi.org/10.15678/PJOEP.2015.07.02

Odniesienia

  • Obecnie nie ma odniesień.