Zakupy w centrum handlowym a klarowność Ja – różnice międzypłciowe

Dariusz Drążkowski, Aleksandra Zdeb, Maria Stachowiak

Streszczenie


Celem badania było ustalenie związku między angażowaniem się w zachowania konsumpcyjne wyrażone w robieniu zakupów w centrum handlowym a poziomem klarowności Ja oraz moderującym oddziaływaniem płci na te zależności. W badaniu wzięło udział 93 konsumentów, którzy zaraz po wyjściu z centrum handlowego odpowiadali na pytania odnoszące się do zakupów oraz oceniali poziom klarowności Ja, jaki odczuwali w trakcie zakupów. Przyjęta procedura badania umożliwiła uzyskanie częściowego wglądu w dynamikę procesów związanych z klarownością Ja podczas zakupów. Wyniki badania pokazały, że kobiety, które spędziły dłuższy czas na zakupach, relacjonowały niższą klarowność Ja. Wśród mężczyzn nie ujawniono istotnej zależności między czasem spędzonym na zakupach a sytuacyjną klarownością Ja. Nie wykazano istotnych zależności między kupnem produktów o wysokiej wartości symbolicznej oraz sumą wydanych pieniędzy a klarownością Ja. W artykule przedstawiono dyskusję uzyskanych wyników w kontekście zagrażającego dla klarowności Ja wpływu angażowania się w zachowania konsumpcyjne oraz kreowania Ja poprzez udział w symbolicznej konsumpcji dóbr.



Słowa kluczowe


zakupy, konsumpcja symboliczna, klarowność Ja, różnice międzypłciowe

Literatura


Baudrillard, J. (2005). Symulakry i symulacja. Warszawa: Wydawnictwo Sic!.

Bauman, Z. (2008). Sztuka życia. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Belk, R.W. (1988). Possessions and the Extended Self. Journal of Consumer Research, 15, 139–168. https://doi.org/10.1086/209154.

Berger, J., Heath, C. (2007). Where Consumers Diverge from Others: Identity Signaling and Product Domains. Journal of Consumer Research, 34(2), 121–134. https://doi.org/10.1086/519142.

Bhat, S., Reddy, S.K. (1998). Symbolic and Functional Positioning of Brands. Journal of Consumer Marketing, 15(1), 32–43. https://doi.org/10.1108/07363769810202664.

Bigler, M., Neimeyer, G.J., & Brown, E. (2001). The Divided Self Revisited: Effects of Self-concept Clarity and Self-concept Differentiation on Psychological Adjustment. Journal of Social and Clinical Psychology, 20(3), 396–415. https://doi.org/10.1521/jscp.20.3.396.22302.

Campbell, J.D. (1990). Self-esteem and Clarity of the Self-concept. Journal of Personality and Social Psychology, 59, 538–549. https://doi.org/10.1037/0022-3514.59.3.538.

Campbell, J.D., Trapnell, P.D., Heine, S.J., Katz, I.M., Lavallee, L.F., Lehman, D.R. (1996). Self-concept Clarity: Measurement, Personality Correlates, and Cultural Boundaries. Journal of Personality and Social Psychology, 70, 141–156. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.6.1114.

Cushman, P. (1990). Why the Self Is Empty: Toward a Historically Situated Psychology. American Psychologist, 45(5), 599–611. https://doi.org/10.1037/0003-066x.45.5.599.

Dittmar, H. (2007). Consumer Culture, Identity and Eell-being: The Search for the Good Life and the Body Perfect. Psychology Press.

Dittmar, H., Beattie, J., Friese, S. (1995). Gender Identity and Material Symbols: Objects and Decision Considerations in Impulse Purchases. Journal of Economic Psychology, 16(3), 491–511. https://doi.org/10.1016/0167-4870(95)00023-h.

Donnelly, K., Twenge, J.M. (2017). Masculine and Feminine Traits on the Bem Sex-Role Inventory, 1993–2012: A Cross-temporal Meta-analysis. Sex Roles, 76(9–10), 556–565. https://doi.org/10.1007/s11199-016-0625-y.

Drążkowski, D. (2018a). Funkcje symbolicznej konsumpcji marek. Marketing i Rynek, 8, 19–26.

Drążkowski, D. (2018b). Wpływ konsumpcji na tworzenie Ja w społeczeństwie ponowoczesnym – perspektywa psychologiczna. Człowiek i Społeczeństwo, 45, 199–215.

Erikson, E.H. (2004). Tożsamość a cykl życia. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.

Fischer, E., Gainer, B. (1991). I Shop therefore I Am: The Role of Shopping in the Social Construction of Women’s Identities, W: G.A. Costa (red.), Gender and Consumer Behavior (s. 350–357), Salt Lake City: University of Utah Press.

Funches, V., Yarber-Allen, A., Johnson, K. (2017). Generational and Family Structural Differences in Male Attitudes and Orientations towards Shopping. Journal of Retailing and Consumer Services, 37, 101–108. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2017.02.016.

Gergen, K.J. (2009). Nasycone Ja. Dylematy tożsamości w życiu współczesnym. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Giddens, A. (2001). Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Górnik-Durose, M. (2002). Psychologiczne aspekty posiadania: między instrumentalnością a społeczną użytecznością dóbr materialnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Hayes, A.F. (2013). Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis. A Regression-based Approach. New York: The Guilford Press.

Kasser, T., Rosenblum, K.L., Sameroff, A.J., Deci, E.L., Niemiec, C.P., Ryan, R.M., Hawks, S. (2014). Changes in Materialism, Changes in Psychological Well-being: Evidence from Three Longitudinal Studies and an Intervention Experiment. Motivation and Emotion, 38, 1–22. https://doi.org/10.1007/s11031-013-9371-4.

Lee, G., Lee, J., Sanford, C. (2010). The Roles of Self-concept Clarity and Psychological Reactance in Compliance with Product and Service Recommendations. Computers in Human Behavior, 26(6), 1481–1487. https://doi.org/10.1016/j.chb.2010.05.001.

Levy, S.J. (1959). Symbols for Sale. Harvard Business Review, 37(4), 117–124.

Marcia, J.E. (1980). Identity in Adolescence. Handbook of Adolescent Psychology, 9(11), 159–187.

Mittal, B. (2015). Self-concept Clarity: Exploring Its Role in Consumer Behavior. Journal of Economic Psychology, 46, 98–110. https://doi.org/10.1016/j.joep.2014.11.003.

Noguti, V., Bokeyar, A.L. (2014). Who Am I? The Relationship between Self-concept Uncertainty and Materialism. International Journal of Psychology, 49(5), 323–333. https://doi.org/10.1002/ijop.12031.

Pentecost, R., Andrews, L. (2010). Fashion Retailing and the Bottom Line: The Effects of Generational Cohorts, Gender, Fashion Fanship, Attitudes and Impulse Buying on Fashion Expenditure. Journal of Retailing and Consumer Services, 17(1), 43–52. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2009.09.003.

Pilarska, A., Suchańska, A. (2013). Strukturalne właściwości koncepcji siebie a poczucie tożsamości. Fakty i artefakty w pomiarze spójności i złożoności koncepcji siebie. Studia Psychologiczne, 51. 29–42.

Reeves, R.A., Baker, G.A., Truluck, C.S. (2012). Celebrity Worship, Materialism, Compulsive Buying, and the Empty Self. Psychology & Marketing, 29(9), 674–679. https://doi.org/10.1002/mar.20553.

Sarial-Abi, G., Gürhan-Canli, Z., Kumkale, T., Yoon, Y. (2016). The Effect of Self-concept Clarity on Discretionary Spending Tendency. International Journal of Research in Marketing, 33(3), 612–623. https://doi.org/10.1016/j.ijresmar.2015.09.010.

Shrum, L.J., Wong, N., Arif, F., Chugani, S.K., Gunz, A., Lowrey i in. (2013). Reconceptualizing Materialism as Identity Goal Pursuits: Functions, Processes, and Consequences. Journal of Business Research, 66, 1179–1185. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2012.08.010.

Stokburger-Sauer, N., Teichmann, K. (2011). Influences of Culture, Gender, and Age: Why Is Luxury Appealing? Exploring Consumer’s Brand Response with a Special Focus on Gender. Noble CH AMA Educators’ Proceedings. Chicago, IL: American Marketing Association.

Styła, R., Jankowski, K., Suszek, H. (2010). Skala niespójności Ja (SN-Ja). Studia Psychologiczne, 48, 31–43.

Tajfel, H., Turner J.C. (1979). An Integrative Theory of Intergroup Conflict. W: W.G. Austin, S. Worchel (red.), Social Psychology of Intergroup Relations (s. 33–47). Monterey: Brooks/Cole.

Teng, F., Poon, K.T., Zhang, H., Chen, Z., Yang, Y., Wang, X. (2016). Situational Cuing of Materialism Triggers Self-objectification among Women (but Not Men): The Moderating Role of Self-concept Clarity. Personality and Individual Differences, 97, 220–228. https://doi.org/10.1016/j.paid.2016.03.066.

Wicklund, R.A., Gollwitzer, P.M. (1981). Symbolic Self-completion, Attempted Influence, and Self-deprecation. Basic and Applied Social Psychology, 2(2), 89–114. https://doi.org/10.1207/s15324834basp0202_2.




DOI: https://doi.org/10.15678/PJOEP.2018.13.01

Odniesienia

  • Obecnie nie ma odniesień.